بمعنى قوّهء مدركه حاصل شود پس بآن اعتبار آن قوّه را علّت غائى وجود أو مىتوان گفت ، واگر مراد بعقل معنى دويم باشد يعنى أصل ادراك ، پس علت غائى بودن آن ظاهرست ومحتاج بتوجيه مذكور نيست . 7301 لكلّ شيء زكاة ، وزكاة العقل احتمال الجهال . از براي هر چيز زكاتيست وزكاة عقل احتمال نادانانست ، « زكاة » چنانكه مكرّر مذكور شد دادن قدرى از مال است كه امر شده بدادن آن بمستحقين با شرايط آن از براي پاكيزه شدن آن مال يا نموّ وفزايش آن ، ودر بعضي چيزهاى ديگر نيز چون صرف آنها در بعضي مصارف خير باعث پاكيزگى يا نموّ وفزايش آنها مىشود آن را زكاة آن مىگويند چنانكه وارد شده كه « زكاة زر أبى « 1 » عاريه‌دادن آنهاست » ودر اين كلام معجز نظام فرموده‌اند كه : از براي هر چيز زكاتى هست يعنى مصرف خيرى مقرّر شده كه صرف آن در آن بمنزلهء زكاة آنست و « زكاة عقل احتمال نادانست » يعنى بر خود گرفتن ايشان وتربيت كردن وتعليم نمودن يعنى صرف عاقل قدرى از أوقات خود را در اين مصرف بمنزلهء دادن زكاة عقل خودست وباعث پاكيزگى يا فزايش عقل اوست ، واحتمال دارد كه مراد به « احتمال نادانان » تحمل كردن از ايشان باشد ودر گذشتن از بىآدابيها باشد كه از ايشان صادر شود وانتقام نكشيدن از آنها ، چه اين معنييست مستحسن عقل ، پس عمل كردن باين حكم عقل بمنزلهء زكاة آن باشد وصرف آن در مصرف خيرى كه باعث پاكيزگى يا فزايش آن باشد . 7302 لكلّ شيء فضيلة ، وفضيلة الكرام اصطناع الرجال . از براي هر چيز فضيلتى باشد وفضيلت كريمان إحسان كردن بمردانست ، « فضيلت » چنانكه مكرّر مذكور شد صفت نيكويى را گويند كه باعث زيادتى مرتبهء صاحب خود باشد وبرترى آن ، ومراد به « كريمان » مردم گرامى بلند مرتبه است

--> ( 1 ) كذا ، پس از قبيل اخبارى خواهد بود كه در تفسير « يمنعون الماعون » وارد شده است .